Hohen Woos 11 t/m 15 april 2013

“Wenn die Welt untergeht, so ziehe ich nach Mecklenburg, denn dort geschieht alles 50 Jahre später.” Rijkskanselier Bismarck.

Het weekend van 11 tot 15 april 2013 was het derde waarneemweekend voor mij in Duitsland. Na 2x Kollase (gebied Göhrde, westen van de Elbe onder Lüneburg) toog ik dit keer naar de vers gevonden Töpferhof Hohen Woos. Een, afgaande op website, Google Maps en Blue Marble, zomaar eens perfecte waarneemlokatie op 5 uur rijden van mijn huis. Donkere luchten en een beter onderkomen dan het mij toch te spartaanse Heu Hotel Gut Kollase van Andreas.

foto (4)

Gratis een wens. Da’s toch aardig!

Laat ik maar met de deur in huis vallen: voor hardcore waarnemen is Kollase beter. Het is er donker, stiller en rustiger. Wil je een lekker bed, verwarming, twee badkamers (bad!) en een soort-van-café op het terrein waar je taart en koffie kan krijgen maar ook knetterdonkere nachten? Ga dan naar Hohen Woos. Voorlopig kan dat niet meer want ik heb het gereserveerd voor de nieuwe maan weekenden van september 2013 en april 2014 🙂

Het onderscheid zit ‘m vooral in het feit dat in Hohen Woos een ieniemienie lichtkoepeltje op ZZW ligt van Tewswoos en de lampen op lichtsensor op het terrein van de Töpferhof die soms afgingen (2x per nacht max) door katten of vossen. Of egels, of muizen, of ander lokaal wild. Wil je waarnemen maar schiet je in de stress van een lamp die kan aanspringen….don’t go there. De koepel van Tewswoos mag overigens amper zo heten en ging om 23:00 uit.
Wij gingen dus wel. Overdag een schitterende lokatie met alle gemakken. In de buurt wandelgelegenheden te over en veel, heel veel mooie dieren naast de al genoemde: kraanvogels, valk, zee-arend, buizerds, zwaluwen natuurlijk, herten, zwijnen, vlinders die je hier niet (meer) ziet en de Töpferhof-teckel. De meest gelukkige hond op aarde die in een constant natural high verkeerde door de voor hem ongetwijfeld fabelhafte Umgebung. Verder in de regio ook nog wel wat te zien zoals Festung Dömitz, Rüterberg, de Elbe en als je wat verder wilt rijden Schwerin en Wismar.

foto (2)

Het terrein van de Töpferhof

Maar daar kwamen we eigenlijk niet voor. Waar we wel voor kwamen was de donkere lucht. Die hebben we weliswaar minder gezien dan gehoopt maar op 3 van de 4 avonden konden we aan de slag waarbij de 13de toch de beste nacht was. Gemiddelde SQM was 21.75 op 13-04 en 21.70 op de 14de. Dat kan hoger, want het was verre van optimaal waardoor ik inschat dat 21.9 hier haalbaar is. Perfect donker dus!

Donderdag 11-04

Niks te zien. Bogus meting gedaan van SQM 21.9 gemiddeld onder de gitzwarte wolken. Helaas!

Vrijdag 12-04

Overdag een trip naar Dömitz gedaan. Eerst naar de Elbe gekeken waar de halve brug opviel. Ongetwijfeld een restant uit de tijd dat de DDR onbereikbaar was. De brug die er nu ligt is zichtbaar nieuwer en van de jaren negentig. In Dömitz zijn we kort de Festung in geweest. Een mooie, vrij kleine, vesting Italiaanse stijl. De enige in Noord-Duitsland in zijn soort.

Daarna door naar Rüterberg. Een klein dorpje wat in de DDR-tijd precies in het Ijzeren Gordijn lag. De bewoners moesten elke keer, 22 jaar lang, bij in- en uitgaan van hun dorp papieren laten zien bij de ijzeren hekken etc. Erg bijzonder. In het dorp een wachttoren, waar nu een gezinnetje in woont.

Wachttoren Ijzeren Gordijn

Wachttoren Ijzeren Gordijn

Om 21:30 trappen we af met C/2011 L4 Panstarrs in alle kijkers. Er werden foto’s gemaakt door Christian en in mijn 12″ Lightbridge was het een feest om te zien. Schitterend! Niet alleen de primaire staart was mooi, ook de secundaire (haaks op de grote staart) was eenvoudig te zien.

Wauw!

Daarna kwamen er wat wolken en dat ging zo tot 00:30. In de periode tot 00:30 was er echter echt wel wat te kijken. En zo zag ik voorbij komen: Hickson 61, M98, Markarian’s Chain, Leo 1 (M105 e.o.) en Leo’s Tripplet. Veel detail was er op deze matige avond niet te zien maar alles functioneerde, dauwverwarming ging nu 6 uur lang probleemloos dankzij de nieuwe DHZ powertank en ik kan nog starhoppen. Ik blij en wij allen blij want deze avond mag toch wel het Wonder van Hohen Woos heten aangezien we eigenlijk helemaal niet meer op enig helder weer hadden durven hopen.

De transparantie was voor deze lokatie niet best, de SQM bleef steken op 21.35 gemiddeld maar vaak ook rond 20.9. Maar ja.. voor SQM 20.6 gemiddeld rijd ik gerust 30 minuten in Nederland dus wat is slecht…

Na 00:30 nog tijd voor meer. De SQM werd niet heel denderend maar er kon nog meer bekeken worden!

  • M51 met héél vaag de spiraalarmen. M51a prima zichtbaar.
  • NGC4565 The Needle, de bekende edge-on spiral. De starphop bleek mee te vallen. Die pak ik zeker nog een keer mee.
  • M82 mooie sigaar, met wat zwarte flarden maar verder weinig detail.
  • M81 was erg slecht zichtbaar, geen hint van de spiraal wat ongetwijfeld te wijten was aan de belabberde transparantie.
  • M64 … die ging niet meer lukken want om 04:00 was het toch écht bekeken! Op naar de volgende nacht!

Zaterdag 13-04

In het voren had ik mij niet voorbereid op deze trip. Ik wist wel dat ik mij wilde beperken tot Leo, Virgo en Coma maar objecten selecteren heb ik lekker bewaard voor Hohen Woos zelf. Overdag op vrijdag dus de boeken in (Night Sky Observers Guide, Sue French’s Deepsky Wonders) en een aardige selectie gemaakt. Roland had als tip in een notitieboekje te noteren wat ik ging bekijken met wat opmerkingen erbij wat bijzonder is aan de te bekijken galaxies. Zo gezegd zo gedaan en dat is goed bevallen.

First up: Corvus. Inderdaad, dat was niet geplanned maar daarin staat het Antennae stelsel. Daarna door naar staart Leo, lijf Leo, kop Leo, Virgo cluster en afsluiten met Coma cluster en bij tijd over het oostelijk deel van Virgo.

Voor het eerst werkte ik volledig op de Triatlas B met kleine uitzondering dat ik in het Virgo cluster even in de PSA gespiekt heb omdat de Triatlas B vrij overweldigend is in dat gebied en de PSA me wat meer houvast gaf.

Eerst dus Corvus.

Daar wilde ik NGC4038 & 4039 Antennae/Ringtail doen maar die stonden te laag en dus niet gedaan. M104, het Sombrero Stelsel stond vrij laag en was niet al te helder. Kern te zien met stofbandje maar de ‘sombrero-vorm’ was niet te herkennen.

Dan in de staart van Leo begonnen met NGC2903 + 2916, die had een (notitie in boekje) Lichte korrelstructuur gezien en wat lichte delen aan de N & Z uiteinden zoals in Nightsky Guide stond.

Door naar NGC3226 & 3227. Daarover schreef ik: Erg zwak. Eentje zou ietsje groter zijn maar beide waren zo zwak dat ik weinig verschil zag tussen beide.

Met Hickson 44 heb ik al 2 jaar een appeltje te schillen en wel dat ik NGC3187 daarin nooit zag. Voor het eerst allevier gezien! Ook de zwakke NGC3187. Vorm daarvan niet te zien, slechts een vage vlek (leek wat langwerpig)

Dan NGC3395 & 3396 (die eigenlijk in Leo Minor staan…). Interacting galaxies. Ene (3395) is S-vormig, de andere vaag vlekje. De S-vorm alleen te zien na lang kijken & perifeer. De S-Vorm zag ik overigens pas bij de 2de keer kijken omdat ik in het notitieboekje een tekeningetje had gemaakt en me later pas bedacht dat ik niet gechecked had of ik die vorm ook kon herkennen. Ja dus. 

Van Leo’s Triplet heb ik alleen NGC3628 bekeken. Het stofbandje gezien, maar de halovorm was niet echt herkenbaar zoals je die op foto’s ziet.

M95 weinig te zien van spiraal, heeeeeel lichtelijk. Ik besef mij dat ik ruzie krijg met Messier fans als ik zeg dat ik Messier objecten niet echt spannend vind. Deze niet in ieder geval.

NGC3384, 3389, M105
Een trio maar nogal detailloos (laag vergroot).

Stelsel NGC3521 zou een korrelige structuur hebben en héél misschien aan W-zijde een stofbandje. En jawel hoor,
beide gezien! Leuk om dat zo te kunnen zien, de donker hemel hielp daar ongetwijfeld bij!

NGC3607 & 3608 erg zwak maar onmiskenbaar een interacting stel. Ik zit in mijn ‘interacting galaxies periode’ en deze heb ik eens lekker lang bekeken.

NGC3386, 3884, 3681 kon ik probleemloos allemaal te zien maar er waren er volgens mij meer dan alleen deze drie. Dit moet ik nog eens checken.

In Virgo aanbeland meteen begonnen met de Siamese Twins, een mooi interacting stel! Ook NGC4565 The Needle weer even bezocht. Erg mooi, veel mooier dan gisteren!

De SQM was op deze avond gemiddeld 21,75 en de seeing was erg goed, transparantie was ook erg goed maar niet perfect. Inmiddels had ik de selectie afgewerkt en wat geschetst. Tijd om wat te freewheelen!

In Ursa Major wat stelseltjes afgelopen maar noemenswaardig was weer M101 met de spiraalvorm zichtbaar (al vond ik het wat lastig zichtbaar) en de mooiste M51 & M51a waarneming van mij tot nog toe: spiraal te zien, halo te zien, brug te zien. Een donkere achtergrond helpt daar enorm bij!

Maf object van de avond was de Omega Nevel! Die stond natuurlijk laag aan de horizon maar ja hoor… nu al te zien! De Veil Nebula was ook te zien maar die tel ik niet mee, stond veel te laag. Beetje ‘vieze waarneming’ daardoor.

De powertank deed het wederom perfect, geen centje last van dauw gehad. Opvallend vond ik dat het meest gebruikte oculair de 11m Explore Scientific was (140x vergroting).

Wh00t!!!!

Wh00t!!!!

Zondag 14-04

Een dag met veel wachten op een paar schaarse, maar erg donkere!, momenten. In de heldere momenten was de transparantie niet al te best maar de SQM haalde weer een lekkere 21.70 gemiddeld! Dus genoeg reden om lekker te blijven staan, te kletsen en te klooien met long exposures, lampjes, aanstekers en laserpointers. Foto’s volgen.

In de heldere momenten dook ik Ursa Major in. Daar had ik wat ‘needles’ gevonden. Eerst was daar NGC4144 wat een alleraardigste naald is. Daarna NGC4100 gevolgd door NGC4157. Omdat lange sessies niet gingen hebben we ons verder ook vermaakt met ouderwets sterren kijken, en natuurlijk de Melkweg bekeken die langzaam aan opkwam met de Zwaan.

Dan nog NGC5740, geschetst. Dat schetsen is lastig, en zeker met weinig tijd tussen wolken door. Ik zie achteraf (vergeleken met DSS) dat de sterposities niet super zijn maar het moet er maar mee. Een indicatie geeft het zeker wel.

NGC5740 14-04-2013

Het klapstuk van de avond, en het hele weekend eigenlijk, was voor mij dat ik Palomar 4 kon bijschrijven. Dit is een bolhoop en het bijzondere eraan is dat hij vrij zwak is (mag 14.2) en de verst weg gelegen bolhoop is die je op het Noordelijk Halfrond kunt zien: 355.000 lichtjaar. Dit ding ‘hoort’ nog bij ons Melkwegstelsel samen met ongeveer 60 andere bolhopen.

Bewaard voor het laatst, want ik dacht een lastige vondst te moeten doen. Niks is minder waar, de starhop was vrij eenvoudig! Je hebt wel achterlijk donkere lucht nodig wil je er dan zo makkelijk vanaf komen want als het minder donker was geweest was nummertje 4 mij niet opgevallen en had ik veel dieper moeten starhoppen. Maar…nu dus niet! En dat moest op schets, héél vlug in een halve minuut omdat de wolken er al weer aankwamen. Let dus niet op de verhoudingen, dit was een super-quickie!

Palomar 4 14-04-2013

In september ga ik weer. Dan is het Melkwegtijd dus weer andere dingen te zien. Nu al zin om daar weer heen te gaan, te kletsen met eigenaar Franz Döscher en hopelijk met wat meer heldere nachten!

Laatste bakkie koffie

Laatste bakkie koffie

You may also like...

%d bloggers liken dit: